1. Kehidupan Awal dan Latar Belakang
P. Ramlee dilahirkan di Pulau Pinang dan menunjukkan minat yang mendalam dalam muzik sejak usia muda. Latar belakang keluarganya yang berakar dari Aceh, Indonesia, turut membentuk identiti seninya.
1.1. Kelahiran dan Keluarga
P. Ramlee dilahirkan pada 22 Mac 1929, bersamaan dengan 1 Syawal 1347 Hijrah, pada pagi Hari Raya Aidilfitri di Sungai Pinang, George Town, Pulau Pinang, Negeri-negeri Selat, Tanah Melayu British (kini Malaysia). Beliau merupakan anak kepada pasangan Teuku Nyak Puteh bin Teuku Karim (1902-1955) dan Che Mah binti Hussein (1904-1967).
Ayah beliau, Teuku Nyak Puteh, adalah anak tunggal yang berasal dari Lhokseumawe, Aceh, Indonesia. Beliau mengembara sebagai pelayar setelah merajuk dengan salah seorang ahli keluarganya. Di Pulau Pinang, beliau bertemu dan berkahwin dengan ibu P. Ramlee, Che Mah, seorang janda dari Kampung Kubang Buaya, Butterworth, Pulau Pinang. Perkahwinan mereka berlangsung pada tahun 1925. P. Ramlee mempunyai seorang adik-beradik tiri, Syeikh Ali, hasil perkahwinan pertama ibunya. Ibu beliau meninggal dunia akibat penyakit barah gusi ketika P. Ramlee dalam perjalanan pulang ke Pulau Pinang.
Nama asal beliau ialah Teuku Zakaria bin Teuku Nyak Puteh. Walau bagaimanapun, ibu Che Mah (nenek P. Ramlee) mula memanggilnya "Ramlee" kerana kesukaran menyebut nama "Teuku Zakaria". Huruf "P" di hadapan nama P. Ramlee adalah singkatan daripada "Puteh", nama ayahnya, mengambil inspirasi daripada konvensyen penamaan patronimik Tamil. Sejak itu, nama P. Ramlee terus melekat sehingga akhir hayatnya.
1.2. Pendidikan
P. Ramlee menerima pendidikan awal di Sekolah Melayu Kampung Jawa dan kemudian di Francis Light English School dari tahun 1939 hingga 1941. Beliau kemudian menyambung pelajaran di Penang Free School sehingga meletusnya Perang Dunia Kedua. Semasa di Penang Free School, beliau dikenali sebagai pelajar yang kemas dalam tulisan dan mempunyai bahasa yang menarik. Pada waktu tengah hari, beliau mempelajari pendidikan Islam, dan pada sebelah malamnya, beliau aktif bersukan.
Ketika zaman pendudukan tentera Jepun dari tahun 1942 hingga 1945, P. Ramlee didaftarkan di Japanese Navy School (Kaigun Gakko). Di sana, beliau mempelajari asas muzik, menyanyikan lagu-lagu Jepun, dan menguasai bahasa Jepun dalam masa yang singkat. Pihak Jepun menghantarnya ke merata tempat untuk mengasah kemahirannya. Beliau juga dikatakan terpengaruh dengan filem-filem Jepun. Setelah perang tamat, beliau kembali ke Penang Free School dan mengambil pelajaran muzik yang membolehkannya membaca notasi muzik, serta menyertai pancaragam di kampungnya.
2. Kerjaya
P. Ramlee memulakan kerjayanya sebagai pemuzik dan kemudiannya melangkah ke dunia perfileman, mencapai kemuncak populariti di Singapura sebelum berhijrah ke Kuala Lumpur.
2.1. Kemasukan ke Industri Hiburan
Minat P. Ramlee dalam bidang muzik bermula apabila beliau melihat rakan-rakannya bermain muzik di kampungnya. Beliau mula mengumpul wang hasil upahan orang untuk membeli sebuah biola. Pada tahun 1945, beliau menubuhkan kumpulan muzik pertamanya. Beliau berlatih bermain muzik bersama pancaragam Sinaran Bintang Sore dan kemudian menyertai Orkes Teruna Sekampung sebagai pemain biola, penyanyi, dan pencipta lagu. Bakatnya disedari oleh Encik Kamaruddin, pemimpin brass band di Penang Free School, yang menawarkan kelas bermain piano di rumahnya.
Pada tahun 1945, P. Ramlee menyertai pertandingan nyanyian anjuran Radio Malaya bahagian utara dan memperoleh tempat ketiga. Pada tahun 1947, beliau berjaya mendapat tempat pertama sebagai Bintang Penyanyi Utama Malaya. Sejak itu, nama beliau dan Orkes Teruna Sekampung mula dikenali ramai di kawasan utara.
Pada tahun 1948, B.S. Rajhans, seorang pengarah untuk Shaw Brothers, mengesan bakat P. Ramlee semasa beliau membuat persembahan di sebuah pertunjukan keroncong di Pulau Pinang. Setahun kemudian, pada tahun 1949, Rajhans menjemput P. Ramlee untuk menyertai Malay Film Productions (MFP) sebagai penyanyi latar. P. Ramlee berangkat ke Singapura dengan membawa biolanya dan menghadiri uji bakat di studio Jalan Ampas, menyanyikan lagu pertama ciptaannya, "Azizah". Lagu ini kemudian menjadi karya tandatangannya dan digunakan sebagai lagu latar dalam filem sulung arahannya, Penarek Becha (1955).
Filem pertama lakonan P. Ramlee ialah Chinta (1948), di mana beliau memegang peranan sebagai penjahat dan menyumbangkan nyanyian latar. Beliau kemudian menjayakan peranan utama pertamanya dalam filem Bakti (1950), menjadi pelakon pertama yang menyanyi dengan suara sendiri tanpa bergantung kepada penyanyi latar. Dalam filem Bakti, beliau berduet dengan Siti Zainab. Kejayaannya berterusan dengan filem-filem seperti Juwita (1951) dan Ibu (1953), yang mengukuhkan kedudukannya sebagai bintang utama industri filem Melayu.
2.2. Era Malay Film Productions (MFP)

Kerjaya P. Ramlee di Malay Film Productions (MFP) di Singapura antara tahun 1955 dan 1964 dianggap sebagai "zaman keemasan" beliau. Pada tempoh ini, beliau menghasilkan filem-filem yang paling diiktiraf secara kritis dan menggubah lagu-lagu yang paling diingati. Komposisi muziknya mencerminkan landskap muzik yang sangat kosmopolitan yang meluas di Tanah Melayu dan Singapura pada awal abad ke-20, termasuk muzik bangsawan, ronggeng, dan keroncong.
Pada tahun 1955, P. Ramlee mula mengarahkan filem cereka dengan Penarek Becha, di mana beliau turut berlakon bersama Saadiah. Filem ini mendapat pujian kritis dan kejayaan komersial, diiktiraf sebagai filem Melayu terbaik tahun itu. Penarek Becha juga memenangi anugerah pengarah terbaik, lagu terbaik ("Inang Baru"), dan pelakon terbaik pada tahun 1956.
Beliau juga mengarahkan dan membintangi siri filem komedi Bujang Lapok. Salah satu daripadanya, Pendekar Bujang Lapok (1959), memenangi anugerah Komedi Terbaik di Festival Filem Asia Pasifik. P. Ramlee juga memenangi anugerah Pelakon Lelaki Terbaik untuk filem Anak-ku Sazali di festival yang sama. Filem-filem penting lain yang diarahkan oleh beliau untuk MFP termasuk Antara Dua Darjat, Ibu Mertua-ku, dan Tiga Abdul. Dalam filem Hang Tuah (1956), yang diarahkan oleh B.N. Rao, P. Ramlee memenangi anugerah skor muzik terbaik di Festival Filem Asia Pasifik.
Pada tahun 1962, P. Ramlee mendapat ilham daripada kebahagiaannya bersama isterinya, Saloma, untuk mengarahkan filem Ibu Mertua-ku. Beliau turut menulis skrip dan melakonkan watak Kassim Slamat. Filem ini bukan sahaja berjaya secara komersial, malah lagu temanya, "Di Mana Kan Ku Cari Ganti", mengatasi populariti filem itu sendiri. Dalam filem ini juga, P. Ramlee menunjukkan kemahirannya meniup saksofon. Ibu Mertua-ku memenangi anugerah bagi kategori Pelakon Paling Serba Boleh yang diperkenalkan khas di Festival Filem Asia ke-10 di Tokyo, Jepun.
2.3. Kerjaya Muzik
Selain berlakon dan mengarah, P. Ramlee adalah seorang penulis lagu yang sangat prolifik. Sekitar 500 lagu ciptaannya telah dirakamkan, sama ada oleh beliau sendiri atau oleh artis lain. Beliau sendiri merakamkan 359 lagu untuk filem dan rakamannya.
P. Ramlee dikenali dengan gaya muzik yang versatil. Beliau menggabungkan pelbagai genre termasuk jazz, joget, keroncong, dan dondang sayang, serta menyerap elemen muzik Latin, Arab, dan India. Lagu-lagu ciptaannya sering menjadi lagu tema dalam filem-filem arahannya, dinyanyikan oleh beliau sendiri atau oleh pelakon lain. Pada tahun 1960-an, beliau turut memasukkan elemen muzik twist yang popular di luar negara, seperti yang dapat didengar dalam lagu "Bunyi Gitar".
Antara lagu-lagu beliau yang paling terkenal termasuk "Getaran Jiwa", "Dendang Perantau", "Engkau Laksana Bulan", "Joget Pahang", "Tudung Periok", "Di Mana Kan Ku Cari Ganti", dan "Azizah". Lagu "Azizah" merupakan ciptaan pertamanya yang membawa beliau ke perhatian Shaw Brothers.
2.4. Merdeka Film Productions dan Kerjaya Akhir
Pada tahun 1964, P. Ramlee meninggalkan Singapura dan Malay Film Productions untuk berhijrah ke Kuala Lumpur, Malaysia, bagi menyertai Merdeka Film Productions. Sebelum berpindah, beliau mengarahkan dan membintangi dua filem terakhirnya bersama Shaw Brothers, iaitu Madu Tiga dan Tiga Abdul (ditulis bersama S. Kadarisman). Walaupun keluarga Shaw tidak memutuskan hubungan mereka sepenuhnya dengan P. Ramlee (mereka membeli saham besar di Studio Merdeka), tempoh ini menyaksikan cabaran baharu dalam kerjayanya.
Di Merdeka Film Productions, P. Ramlee menghadapi pelbagai cabaran, termasuk sabotaj berterusan daripada artis-artis Malaysia yang lain. Filem pertamanya bersama Studio Merdeka ialah Sitora Harimau Jadian, di mana beliau turut menulis skrip dan berlakon. Walaupun beliau cuba menggunakan kesan khas, filem ini menghadapi masalah belanjawan kecil dan sokongan yang lemah, menyebabkan beliau terpaksa melakukan pelbagai tugasan termasuk penyuntingan. Filem ini menjadi satu-satunya filem Melayu beliau yang hilang dari peredaran.
Beliau mengarahkan 18 filem bersama Merdeka Film Productions, termasuk Masam-Masam Manis dan siri filem Do Re Mi, sehingga tahun 1972. Filem terakhir beliau ialah Laxmana Do Re Mi, yang ditayangkan pada tahun 1972. Lagu terakhir yang dirakamkan oleh beliau ialah "Air Mata di Kuala Lumpur", yang pada asalnya bertujuan untuk filem dengan nama yang sama, tetapi filem itu tidak sempat disiapkan sebelum kematiannya.
Pada penghujung kerjayanya, P. Ramlee turut berlakon dalam dua siri drama televisyen, iaitu Intan (1970) dan Rantau Selamat (1972), yang ditulis oleh Abdullah Hussain. Beliau juga terlibat dalam penubuhan Perusahaan Filem Malaysia (PERFIMA) pada tahun 1970, sebuah pertubuhan yang bertujuan memajukan industri perfileman tempatan. Walau bagaimanapun, beliau dipecat dari PERFIMA pada Februari 1973 akibat perbezaan pandangan dengan pucuk pimpinan.
Pada Pesta Filem Asia 1973 di Singapura, di mana Laksamana Do Re Mi dicalonkan, P. Ramlee dilaporkan diabaikan oleh artis-artis Malaysia yang hadir. Beliau kemudiannya memilih untuk duduk bersama artis-artis Singapura, dan menerima pengiktirafan yang lebih besar daripada artis asing dari Hong Kong dan Jepun. Sebelum kematiannya, P. Ramlee berhasrat untuk menubuhkan syarikat perfileman sendiri untuk bersaing dengan Shaw Brothers.
3. Karya
P. Ramlee adalah seorang seniman serba boleh yang meninggalkan legasi besar dalam industri filem dan muzik melalui pelbagai karya yang kekal relevan sehingga kini.
3.1. Filemografi
P. Ramlee terlibat dalam banyak aspek filemnya: sebagai penulis skrip, pengarah, pelakon, serta komposer muzik dan penyanyi. Beliau telah berlakon dalam 66 filem dan mengarahkan 35 filem sepanjang kerjayanya.
Berikut adalah senarai filem penting yang dibintangi atau diarahkan oleh P. Ramlee:
- Chinta (1948) - Filem pertama lakonan P. Ramlee.
- Nasib (1949)
- Nilam (1949)
- Noor Asmara (1949)
- Rachun Dunia (1950)
- Bakti (1950) - Peranan utama pertama, dan pertama kali menyanyi dengan suara sendiri.
- Takdir Ilahi (1950)
- Aloha (1950)
- Penghidupan (1951)
- Sejoli (1951)
- Juwita (1951)
- Anjoran Nasib (1952)
- Antara Senyum Dan Tangis (1952)
- Miskin (1952)
- Sedarah (1952)
- Patah Hati (1952)
- Hujan Panas (1953)
- Ibu (1953)
- Putus Harapan (1953)
- Siapa Salah (1953)
- Merana (1954)
- Panggilan Pulau (1954)
- Perjodohan (1954)
- Abu Hassan Penchuri (1955)
- Penarek Becha (1955) - Filem pertama arahan P. Ramlee.
- Hang Tuah (1956) - Memenangi skor muzik terbaik di Festival Filem Asia.
- Anak-ku Sazali (1956) - Memenangi Pelakon Lelaki Terbaik di Festival Filem Asia.
- Semerah Padi (1956)
- Pancha Delima (1957)
- Bujang Lapok (1957) - Filem pertama dalam siri komedi Bujang Lapok.
- Sarjan Hassan (1958)
- Sumpah Orang Minyak (1958)
- Musang Berjanggut (1959)
- Pendekar Bujang Lapok (1959) - Memenangi Komedi Terbaik di Festival Filem Asia Pasifik.
- Nujum Pak Belalang (1959)
- Antara Dua Darjat (1960)
- Ali Baba Bujang Lapok (1961)
- Seniman Bujang Lapok (1961)
- Ibu Mertua-ku (1962) - Memenangi Bakat Paling Pelbagai di Festival Filem Asia.
- Labu dan Labi (1962)
- Love Parade (1963) - Filem Hong Kong, P. Ramlee dan Saloma membuat penampilan khas.
- Nasib Si Labu Labi (1963)
- Madu Tiga (1964)
- Tiga Abdul (1964)
- Melanchong Ke Tokyo (1964)
- Ragam P Ramlee & Damaq (1964)
- Sitora Harimau Jadian (1964) - Filem pertama dengan Studio Merdeka.
- Dajal Suchi (1965)
- Masam Masam Manis (1965)
- Do Re Mi (1966)
- Nasib Do Re Mi (1966)
- Sabarudin Tukang Kasut (1966)
- Keluarga 69 (1967)
- Sesudah Suboh (1967)
- Ahmad Albab (1968)
- Anak Bapak (1968)
- Gerimis (1968)
- Bukan Salah Ibu Mengandung (1969)
- Di Belakang Tabir (1969)
- Enam Jahanam (1969)
- Kanchan Tirana (1969)
- Gelora (1970)
- Doktor Rushdi (1970)
- Intan (1970) - Drama TV.
- Jangan Tinggal Daku (1971)
- Putus Sudah Kaseh Sayang (1971)
- Laksamana Do Re Mi (1972) - Filem terakhir P. Ramlee.
- Rantau Selamat (1972) - Drama TV.
3.2. Diskografi / Lagu Terkenal
P. Ramlee telah menggubah dan menyanyikan ratusan lagu yang menjadi sebahagian daripada warisan muzik Malaysia dan Nusantara. Berikut adalah beberapa lagu terkenal beliau:
- "Aci Aci Buka Pintu"
- "Aduh Sayang"
- "Aduhai Sayang"
- "Ahmad Albab"
- "Ai Ai Twist"
- "Aku Bermimpi"
- "Aku Debuk"
- "Aku Menangis"
- "Aku Tak Berdaya"
- "Aku Terpesona"
- "Ala Payong"
- "Alam"
- "Alam Di Tiup Bayu"
- "Alam Maya"
- "Alangkah Indah Di Waktu Pagi"
- "Alhamdulillah"
- "Ali Baba Rock"
- "Alunan Biola"
- "Anak-ku Sazali"
- "Aneka Ragam"
- "Angin Malam"
- "Apa Guna Berjanji"
- "Apabila Kau Tersenyum"
- "Apek Dan Marjina"
- "Asmara Bergelora"
- "Asmara Datang Bersama Sang Bulan"
- "Asmara Murni"
- "Assalamualaikum"
- "Awan Mendung Telah Tiba"
- "Awas-awas Jangan Tertawan"
- "Ayam Ayam"
- "Ayer Mata"
- "Ayer Mata Di Kuala Lumpur" (Lagu terakhir yang dirakamkan)
- "Azizah" (Lagu ciptaan pertama)
- "Bahagia"
- "Bahtera Karam"
- "Baidah"
- "Barang Yang Lepas Jangan Di Kenang"
- "Bawah Rumpunan Bambu"
- "Bayangan Wajahmu"
- "Beginilah Nasib"
- "Belantara"
- "Berdendang Ria"
- "Berhati Lara"
- "Berkorban Apa Saja"
- "Bermandi-manda"
- "Berpedati"
- "Bersama"
- "Bertamasha"
- "Betapa Riangnya"
- "Biarlah Aku Pergi"
- "Bila"
- "Bila Mama Pakai Chelana"
- "Bila Tiba Masa"
- "Bintang Hati"
- "Bintang Sore"
- "Bubor Sagu"
- "Budi Dibawa Mati"
- "Bujang Merempat"
- "Bulan Dan Juga Angin"
- "Bulan Jatuh Ke Riba"
- "Bulan Mengambang"
- "Bumiku Ini"
- "Bunga Mekar"
- "Bunga Melor"
- "Bunyi Gitar"
- "Burung Pungok"
- "Chemara Jingga"
- "Chemburu"
- "Chinta"
- "Chinta Abadi"
- "Choraknya Dunia"
- "Cik Cik Keboom"
- "Dalam Air Terbayang Wajah"
- "Dari Hati Ke Hati"
- "Dari Masa Hingga Masa"
- "Debaran Jiwa"
- "Dendang Perantau"
- "Dengar Ini Cherita"
- "Dengarlah Kemala Hati"
- "Dengarlah Rayuanku"
- "Dengarlah Sang Ombak Berdesir"
- "Derita"
- "Dewi Ilhamku"
- "Dewi Puspitaku"
- "Di Bibir Mu Terlukis Kata"
- "Di Mana Kan Ku Chari Ganti"
- "Di Mana Suara Burong Kenari"
- "Di Pinggiran"
- "Di Pulau"
- "Dia Dan Aku"
- "Di Renjis-renjis Di Pilis"
- "Di Telan Pahit Di Buang Sayang"
- "Do Re Mi"
- "Duka Berganti Suka"
- "Dunia Hanya Pinjaman"
- "Dunia Ini Hanya Palsu"
- "Embun Menitik"
- "Engkau Laksana Bulan"
- "Enjit Enjit Semut"
- "Entah Di Mana"
- "Gadis Dan Terona"
- "Gambus Jodoh"
- "Gara Asmara"
- "Gelang Suasa"
- "Gelora"
- "Gelora Asmara"
- "Gelora Jiwa"
- "Gerimis"
- "Getaran Jiwa"
- "Gitar Berbunyi"
- "Gunung Payong"
- "Hamidah"
- "Hancur Badan Kandung Tanah"
- "Hanya Angan Angan"
- "Hanya Dikau"
- "Harapan Bonda"
- "Harapan Jiwa"
- "Hari Feista"
- "Hati Gelisah"
- "Hati Muda"
- "Hidup Berdua"
- "Hidup Melarat"
- "Hilang Terang Timbul Gelap"
- "Hoi Hoi Yahoi"
- "Hore-hore"
- "Hujan Di Tengah Hari"
- "Ibu"
- "Ilham Tiba"
- "Impian Kalbu"
- "Inang Baru"
- "Indahnya Sang Suria"
- "Ingin Tahu"
- "Inikah Suratan Hidup"
- "Intan Menjadi Kacha"
- "Irama Lagu"
- "Istana Chinta"
- "Isteri Yang Di Rindu"
"Itulah Sayang"
- "Jangan Adek Angan Angan"
- "Jangan Chemburu"
- "Jangan Masam Muka"
- "Jangan Tinggal Daku"
- "Jari-jariku Sakit Semua"
- "Jasa Perwira"
- "Jeritan Batinku"
- "Jikalau Abang Merindu"
- "Jikalau Ku Tahu"
- "Jodoh Ta' Ke Mana"
- "Joget Istana"
- "Joget Malaysia"
- "Joget Pong Ketipang Pong"
- "Joget Pura Chendana"
- "Joget Si Pinang Muda"
- "Joget Tari Lenggang"
- "Juwita"
- "Juwitaku Sayang"
- "Kachang Goreng"
- "Kalau Kacha Menjadi Intan"
- "Kampung Nelayan"
- "Kasihnya Ibu"
- "Kata Dari Kalbu"
- "Kau Turun Dari Kayangan"
- "Kejamnya Manusia"
- "Kelasi"
- "Kelohanku"
- "Kelohan Saloma"
- "Keluarga 69"
- "Kembara"
- "Kenangan Abadi"
- "Kenek Kenek Udang"
- "Kerana Budi"
- "Keronchong Kuala Lumpur"
- "Ketipang Payong"
- "Kesah Rumah Tangga"
- "Kesah Mahjong"
- "Kita Berdayung"
- "Kolam Mandi"
- "Ku Jejak Bekas Kakimu"
- "Ku Kehilangan Kanda"
- "Ku Kejar Bayangan"
- "Ku Rela Ampun"
- "Ku Rindu Padamu"
- "Kumbang Dan Rama-rama"
- "Kumbang Dengan Bunga"
- "Kwek Mambo"
- "Lagu Anak Rantau"
- "Lama Aku Merana"
- "Lanang Tunang Tak Jadi"
- "Larut Malam"
- "Lenggang Kangkong Baru"
- "Maafkan Kami"
- "Mabok Kepayang"
- "Madahku"
- "Madu Tiga"
- "Makan Sireh Di Semerah Padi"
- "Malam Bulan Di Pagar Bintang"
- "Malam Ini Kita Berpisah"
- "Malam Ku Bermimpi"
- "Malam Minggu"
- "Malam Tak Bergema"
- "Malam Tak Berguna"
- "Manusia"
- "Manusia Miskin Kaya"
- "Mari Menari"
- "Mari Panching Ikan"
- "Masa Yang Bahagia"
- "Mastura"
- "Melodi Asmara"
- "Melaka"
- "Memikat Hati"
- "Menceceh Bujang Lapok"
- "Mengapa"
- "Mengapa Abang Merajok"
- "Mengapa Bintang Sembunyi"
- "Mengapa Dirindu"
- "Mengapa Derita"
- "Mengapa Membisu"
- "Mengapa Pilu Saja"
- "Mengapa Riang Ria"
- "Mengapa Tak Berkawan"
- "Mengapakah Laguku"
- "Merak Kayangan"
- "Merana"
- "Merayu Asmara"
- "Merayu Hati"
- "Merpati Dua Sejoli"
- "Mesra Ibu"
- "Mutiara Permai"
- "Nak Dara Rindu"
- "Nasi Goreng"
- "Nasib"
- "Nasib Diriku"
- "Nasib Malang"
- "Nasib Si Miskin"
- "Nasibnya Manusia"
- "Nenek Nenek"
- "Nilai Bangsa"
- "Nujum Pa' Belalang"
- "Nyanyian Asmara"
- "Obat"
- "Oh Bulan"
- "Oh Manisku"
- "Pabila Malam Tiba"
- "Padang Kota"
- "Panah Asmara"
- "Panca Delima Hilang"
- "Pantai Gurauan"
- "Patah Tumbuh Hilang Berganti"
- "Pelangi Hati"
- "Penawar Hati"
- "Penghidupan Baru"
- "Permata Bonda"
- "Perwira"
- "Pesta Muda Mudi"
- "Pok Pok Bujang Lapok"
- "Pujaanku, Pujaanmu"
- "Pukul Tiga Pagi"
- "Puteri Bersiram"
- "Putus Harapan"
- "Putus Kaseh Di Semerah Padi"
- "Putus Sudah Kaseh Sayang"
- "Qadzaan Tuhan"
- "Raga Musnah"
- "Rambang Petang"
- "Rantai Terlepas"
- "Rantau Selamat"
- "Rasam Dunia (Resam Rindu)"
- "Rela Hamba Rela"
- "Rindu Asmara"
- "Rindu Hatiku Rindu"
- "Rindu Hatiku Tidak Terkira"
- "Rintihan Di Jiwaku"
- "Rukun Islam"
- "Saat Yang Bahagia"
- "Sabar"
- "Sabaruddin Tukang Kasut"
- "Saling Kaseh"
- "Sam Pek Eng Tai"
- "Sampah Hanyut Terapong"
- "Sang Rang Bulan"
- "Sapu Tangan Tanda Kaseh"
- "Satay"
- "Saya Suka Berkawan (Gelora Chinta)"
- "Sayu Pilu Kalbu Merana"
- "Sejoli"
- "Sedangkan Lidah Lagi Tergigit"
- "Sejak Ku Bertemu Pada Mu"
- "Sekapur Sireh Seulas Pinang"
- "Seksa"
- "Sekuntum Mawar"
- "Selamat Berbahagia Wahai Kekaseh"
- "Selamat Berjumpa Lagi"
- "Selamat Hari Raya"
- "Selamat Panjang Umur"
- "Selamat Pengantin Baru"
- "Semarak Hati"
- "Semenjak Mata Bertentang"
- "Semerah Padi"
- "Senandung Kaseh"
- "Senandung Malam"
- "Senjakala"
- "Senyap Dan Sunyi"
- "Sepanjang Riwayatku"
- "Seri Bulan"
- "Seri Bunian"
- "Seribu Satu Malam"
- "Sesudah Suboh"
- "Si Burung Pungok"
- "Siapa Kanda"
- "Sikit Kasi Banyak Minta"
- "Simpulan Kaseh"
- "Sindir Oh Sindir"
- "Sua Sue Kemuning"
- "Suara Takbir"
- "Sukma Rindu"
- "Sungguh Malangnya Nasibku"
- "Sunyi Dan Senyap"
- "Surat Chinta"
- "Suria"
- "Tak Guna"
- "Tak Puas Mata Memandang"
- "Tak Sabar Menanti"
- "Tak Seindah Bunga"
- "Taman Asmara"
- "Taman Firdausi"
- "Taman Puspawarna"
- "Tangkap Ikan"
- "Tari Panglima"
- "Tari Silat Melayu"
- "Tari Tualang Tiga"
- "Tasek Madu"
- "Telaga Hati"
- "Temukanlah"
- "Terbang Burung Terbang"
- "Terbuku Di Kalbu"
- "Terima Kaseh Banyak-banyak"
- "Teruskan Lah"
- "Tiada Kata Sechantek Bahasa"
- "Tidurku Di Rumput Yang Basah"
- "Tidurlah Pemaisuri"
- "Tidurlah Wahai Sayang"
- "Tiga Abdul"
- "Tiga Sahabat"
- "Timang Timang Anak"
- "Ting Tara Tilala"
- "Tinggal Impian"
- "Tiru Macham Saya"
- "Tolong Kami"
- "Tudung Periuk"
- "Tunggu Sekejap"
- "Twist Malaysia"
- "Ubat"
- "Uda Dan Dara"
- "Udara Nyaman"
- "Ya Habibi Ali Baba"
- "Yang Mana Satu Idaman Kalbu"
- "Zapin Budaya"
- "Zapin Malaysia"
- "Zuraidah"
4. Kehidupan Peribadi
Aspek kehidupan peribadi P. Ramlee, terutamanya perkahwinannya, sering kali menjadi tumpuan awam.
4.1. Perkahwinan dan Anak-anak
P. Ramlee telah berkahwin sebanyak tiga kali sepanjang hayatnya.
Perkahwinan pertamanya adalah dengan Junaidah Haris pada 17 September 1947. Walau bagaimanapun, perkahwinan ini berakhir dengan kegagalan pada 17 Oktober 1953.
Perkahwinan keduanya adalah dengan Noorizan pada 6 Februari 1955. Noorizan merupakan seorang kerabat diraja Negeri Perak yang sanggup meninggalkan kehidupan istana demi cintanya kepada P. Ramlee. Namun, Noorizan mengharapkan tumpuan yang lebih daripada perkahwinan mereka, tetapi P. Ramlee lebih menumpukan hidupnya kepada kerjaya seni. Perkahwinan mereka hanya bertahan selama enam tahun dan berakhir pada 16 Oktober 1961, setelah P. Ramlee mengesyaki Noorizan mempunyai hubungan sulit dengan pelakon lain. Walaupun berpisah, Noorizan mengekalkan hubungan yang baik dengan P. Ramlee.
Perkahwinan terakhir P. Ramlee adalah dengan Saloma (Salmah binti Ismail) pada 21 November 1961. Majlis perkahwinan mereka diadakan secara sederhana bersama rakan-rakan terdekat. Hubungan percintaan P. Ramlee dan Saloma dikatakan unik, kerana pada mulanya P. Ramlee menaruh hati kepada kakak Saloma, Mariani Ismail, yang juga merupakan bekas Puteri Kecantikan Singapura. Perkahwinan dengan Saloma dianggap sebagai tempoh paling produktif dalam kerjaya muzik P. Ramlee, di mana beliau mencipta ratusan lagu dan menyanyikannya secara solo atau duet dengan Saloma. Saloma menjadi teman hidup sehati sejiwa beliau sehingga ke akhir hayatnya.
P. Ramlee mempunyai ramai anak yang dijaga beliau, termasuk anak kandung dan anak angkat. Beliau dikurniakan 10 anak secara keseluruhan, dengan dua daripadanya adalah anak kandungnya hasil perkahwinan dengan Junaidah. Anak-anak beliau sering membantu dalam kerja-kerja seninya, seperti menjadi penyanyi latar kanak-kanak (contohnya dalam lagu Tolong Kami Bantu Kami dari filem Tiga Abdul) dan pelakon kanak-kanak tambahan (seperti Sazali yang berlakon sebagai anak pekerja ladang dalam Anak Bapak).
Berikut adalah senarai anak-anak yang pernah dijaga beliau:
- Mohamad Nasir: Anak kandung bersama Junaidah (1953-2008).
- Arfan: Anak kandung bersama Junaidah (1955-1998).
- Sazali P. Ramlee: Anak angkat (lahir 1958).
- Abdul Rahman: Anak tiri (anak Junaidah).
- Norma: Anak tiri (anak Noorizan).
- Armali: Anak tiri (anak Saloma dan A.R. Tompel).
- Betty: Anak angkat.
- Zakiah @ Zazaloma: Anak angkat (lahir 1963).
- Sabaruddin @ Badin: Anak angkat (1965-2007).
- Salfarina @ Dian P. Ramlee: Anak angkat (keturunan Cina) dan juga seorang pelakon terkenal Malaysia.
5. Kematian
P. Ramlee meninggal dunia pada usia 44 tahun akibat serangan jantung pada pagi Selasa, 29 Mei 1973, ketika dalam perjalanan ke Hospital Kuala Lumpur. Jenazahnya dikebumikan di Tanah Perkuburan Islam Jalan Ampang, Kuala Lumpur.

Pemergian beliau mengejutkan ramai pihak, terutamanya dalam industri filem dan muzik Malaysia. Antara yang hadir memberi penghormatan terakhir kepadanya ialah bekas Perdana Menteri Malaysia, Abdul Razak Hussein, yang menyifatkan pemergian P. Ramlee sebagai "satu kehilangan seorang tokoh seni yang ulung yang sukar dicari ganti". Turut hadir adalah rakan-rakan seperjuangan beliau seperti Aziz Sattar, S. Sudarmaji, dan M. Amin.
Pada masa kematiannya, kerjaya P. Ramlee secara umumnya diabaikan dalam industri hiburan Malaysia, dan beliau sebahagian besarnya dikecam kerana rasa cemburu daripada rakan sezaman. Keadaan ini menyebabkan beliau menghadapi kesukaran kewangan pada tahun-tahun terakhir hidupnya.
6. Warisan dan Pengiktirafan
P. Ramlee meninggalkan legasi yang tidak ternilai dalam dunia seni, yang terus dihayati dan diiktiraf melalui pelbagai anugerah, peringatan, dan penghargaan.
6.1. Impak Budaya

P. Ramlee dianggap sebagai "Seniman Agung Negara" kerana sumbangannya yang amat besar dalam industri filem dan muzik serta hasil karya sasteranya. Beliau dikenang sebagai ikon terkemuka dalam industri hiburan Malaysia, dan kemasyhuran beliau berkembang sehingga ke rantau Asia Tenggara, termasuk Brunei, Indonesia, Hong Kong, dan Jepun.
Filem-filem dan muziknya kekal relevan dan sering ditayangkan semula di televisyen, manakala lagu-lagunya terus dinyanyikan semula oleh pelbagai artis baharu. Pengaruhnya dalam industri seni Malaysia dan serantau adalah berterusan, dan beliau sering disebut sebagai "wira muzik Malaysia", gabungan antara Frank Sinatra dan Dean Martin. Pada tahun 2010, P. Ramlee dipilih oleh CNN sebagai salah seorang daripada "25 Pelakon Asia Terhebat Sepanjang Zaman". Pada tahun 2019, 149 lagu ciptaannya telah diisytiharkan sebagai Warisan Kebangsaan.
Pada 22 Mac 2017, sempena ulang tahun kelahirannya yang ke-88, Google Malaysia memberikan penghargaan kepada P. Ramlee dengan mengabadikan beliau dalam imej Google Doodle yang dipaparkan di bahagian depan enjin carian Google. Pada tahun 2021, Kentucky Fried Chicken (KFC) memberi penghargaan khas kepada beliau dengan memperkenalkan Burger P. Ramlee, gabungan antara KFC Zinger dan makanan kegemaran Tan Sri P. Ramlee, Nasi Kandar.
Dari 14 April sehingga 31 Julai 2022, Fahrenheit 88 dengan kerjasama Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia dan Arkib Negara Malaysia telah mengadakan pameran khas yang dinamakan Galeri P. Ramlee. Pameran ini mempamerkan banyak gambar bersejarah, riwayat hidup, dan pakaian asli yang pernah digunakan dalam filem dan pertunjukan pentas beliau.
6.2. Anugerah dan Kehormatan
Sepanjang kerjayanya dan selepas kematiannya, P. Ramlee telah menerima pelbagai anugerah, gelaran kehormat, dan pengiktirafan atas sumbangannya yang luar biasa kepada seni.
Berikut adalah beberapa anugerah dan kehormatan yang diterima oleh P. Ramlee:
- Ahli Mangku Negara (AMN)** (1962/1963): Dianugerahkan oleh Yang di-Pertuan Agong pada tahun 1963 sempena Hari Keputeraan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong. Ini menjadikan P. Ramlee bintang filem Melayu pertama yang menerima anugerah pingat tertinggi negara.
- Tan Sri (Panglima Setia Mahkota - PSM)** (1990): Dianugerahkan secara anumerta oleh Yang di-Pertuan Agong pada 6 Jun 1990.
- Datuk Amar (Darjah Yang Amat Mulia Bintang Kenyalang Sarawak - DA)** (2009): Dianugerahkan secara anumerta oleh Kerajaan Negeri Sarawak pada tahun 2009. Anugerah ini disampaikan kepada anak angkat beliau, Dian P. Ramlee.
- Seniman Agung Negara**: Gelaran kehormat yang diberikan secara anumerta sebagai pengiktirafan atas jasanya yang amat besar dalam industri filem dan muzik.
- Pelakon Lelaki Terbaik**: Di Festival Filem Asia Pasifik Ke-4 di Tokyo, Jepun, untuk lakonannya dalam filem Anak-ku Sazali (1957).
- Filem Komedi Terbaik**: Di Festival Filem Asia Pasifik, untuk filem Pendekar Bujang Lapok (1959).
- Skor Muzik Terbaik**: Di Festival Filem Asia Pasifik, untuk filem Hang Tuah (1956).
- Bakat Paling Pelbagai**: Di Festival Filem Asia Pasifik Ke-10 di Tokyo, Jepun, untuk filem Ibu Mertua-ku (1963).
- Doktor Falsafah (Kehormat) dalam bidang Seni Persembahan**: Dianugerahkan pada tahun 2005.
6.3. Peringatan dan Penghargaan
Pelbagai inisiatif telah diambil untuk mengenang dan menghargai sumbangan P. Ramlee, termasuk penamaan jalan, bangunan, muzium, dan acara khas.
- Jalan P. Ramlee**: Beberapa jalan di Malaysia dinamakan sempena beliau. Di Kuala Lumpur, Jalan Parry dinamakan semula sebagai Jalan P. Ramlee pada tahun 1982. Di Pulau Pinang, Jalan Caunter Hall dinamakan semula sebagai Jalan P. Ramlee pada 30 Ogos 1983. Di Kuching, Sarawak, Jalan Jawa juga dinamakan semula sebagai Jalan P. Ramlee.
- Pustaka Peringatan P. Ramlee**: Kediaman terakhir beliau di Jalan Dedap, Setapak, Kuala Lumpur, telah diubah suai dan dibuka secara rasmi kepada umum sebagai Pustaka Peringatan P. Ramlee pada 22 Mac 1986, bersempena ulang tahun kelahirannya yang ke-57. Muzium ini mempamerkan memorabilia dan bahan-bahan berkaitan kehidupan dan kerjaya beliau.
- P. Ramlee House (Rumah Kelahiran P. Ramlee)**: Sebuah muzium yang terletak di Jalan P. Ramlee (dahulunya Jalan Caunter Hall) di Pulau Pinang. Bangunan ini adalah rumah kayu yang dipulihkan, yang asalnya dibina pada tahun 1926 oleh bapa dan bapa saudara beliau. Ia kini diuruskan oleh Arkib Negara Malaysia sebagai lanjutan projek Pustaka Peringatan P. Ramlee di Kuala Lumpur.
- Pawagam P. Ramlee**: Sebuah pawagam yang dinamakan sempena beliau dibuka secara rasmi pada 15 Ogos 1973 di Jalan Tuanku Abdul Rahman, Kuala Lumpur, hampir tiga bulan selepas kematiannya.
- Pawagam Mini P. Ramlee**: Terletak di Studio Merdeka, FINAS, Ulu Klang, Selangor.
- Makmal P. Ramlee**: Terletak di Filem Negara Malaysia, Petaling Jaya, Selangor.
- Auditorium P. Ramlee**: Terdapat di Angkasapuri, Kuala Lumpur (dahulunya Auditorium RTM), dan di RTM Kuching, Sarawak.
- SK Tan Sri P. Ramlee**: Sekolah Kebangsaan Kampung Jawa, alma mater beliau di George Town, Pulau Pinang, dinamakan semula sebagai SK Tan Sri P. Ramlee pada 13 November 2011.
- Taman P. Ramlee**: Sebuah perbandaran di Setapak, Kuala Lumpur, dan di George Town, Pulau Pinang, dinamakan sempena beliau.
- Ramlee Mall**: Sebuah pusat beli-belah di Suria KLCC, Kuala Lumpur.
- Stesen Monorel Bukit Nanas**: Dahulunya dikenali sebagai Stesen Monorel P. Ramlee.
- Pementasan Teater Muzikal**: Kisah hidup beliau telah dipentaskan dalam teater muzikal bertajuk P. Ramlee the Musical... Hidup, Cinta dan Inspirasi pada tahun 2007.
- Dokumentari**: Sebuah filem dokumentari mengenai beliau telah disiarkan di The History Channel pada tahun 2010.
6.4. Penerimaan dan Penilaian Kritikal
P. Ramlee, walaupun diiktiraf sebagai seorang genius seni, menghadapi cabaran dan kontroversi sepanjang kerjayanya, terutamanya pada tahun-tahun terakhirnya.
Pada masa kematiannya pada tahun 1973, kerjaya P. Ramlee secara umumnya diabaikan dalam industri hiburan Malaysia. Beliau dilaporkan dikecam dan disabotaj oleh rakan sezaman yang cemburu. Ini menyebabkan beliau menghadapi kesukaran kewangan pada tahun-tahun terakhir hidupnya. Walau bagaimanapun, pada akhir 1980-an, dua dekad selepas kematiannya, sumbangannya mula diiktiraf dan dihormati secara meluas, sebahagiannya kerana rasa malu dan kasihan terhadap penemuan tahun-tahun terakhirnya yang tragis oleh generasi selepas beliau.
Pada 16 Jun 1983, Perdana Menteri keempat Malaysia, Mahathir Mohamad, menyatakan keperluan untuk mengambil langkah-langkah berkesan bagi memperingati sumbangan P. Ramlee sebagai artis terhebat negara. Mahathir merujuk P. Ramlee sebagai "artis rakyat sejati", menyatakan bahawa walaupun sudah sedekad berlalu sejak pemergiannya, beliau masih diingati oleh semua lapisan masyarakat.
P. Ramlee juga menjadi idola remaja di Jakarta, Indonesia, ketika filem-filem Melayu masih dibenarkan ditayangkan di sana. Penampilannya, termasuk rambut keriting dan misai nipis seperti bintang Hollywood Clark Gable, banyak ditiru. Artis Indonesia seperti Bing Slamet dan Benyamin Sueb menjadikan P. Ramlee sebagai panutan dalam berkarier. Setiap kali filem P. Ramlee ditayangkan di pawagam, tiketnya sentiasa habis diborong oleh peminat.